Page 24 - Demo

dramat e shkruara p%u00ebr t%u00eb. Teatri vler%u00ebsohej shum%u00eb p%u00ebr edukimin e qytetar%u00ebve. N%u00eb shek. V-IV p.e.s., u shkruan shum%u00eb tragjedi. T%u00eb famshme jan%u00eb tragjedit%u00eb e Eskilit (babai i tragjedis%u00eb), Sofokliut e Euripidit dhe komedit%u00eb e Aristofanit. N%u00eb Athin%u00ebn e shekullit V p.e.s., lindi edhe shkenca e historis%u00eb. Herodoti, i cili n%u00eb tradit%u00ebn antike mori emrin e nderuar %u201cbabai i historis%u00eb%u201d, shkroi historin%u00eb e Luft%u00ebrave Greko-Persiane, nd%u00ebrsa historiani Tuqiditi shkroi historin%u00eb e Luft%u00ebrave t%u00eb Peloponezit. R%u00ebnd%u00ebsia historike e Tuqiditit lidhet me p%u00ebrpjekjen p%u00ebr shpjegime m%u00eb kritike t%u00eb shkaqeve dhe pasojave t%u00eb luft%u00ebs. Diskutimet e mprehta t%u00eb filozof%u00ebve, politikan%u00ebve e qytetar%u00ebve b%u00ebn%u00eb q%u00eb n%u00eb Greqi t%u00eb zhvillohej shum%u00eb edhe oratoria. Oratori m%u00eb i madh grek, por edhe i gjith%u00eb bot%u00ebs antike ishte Demosteni, i cili me fjalimet e tij t%u00eb zjarrta ishte mbrojt%u00ebsi m%u00eb i guximsh%u00ebm i demokracis%u00eb.N%u00eb Greqi u zhvilluan edhe shum%u00eb deg%u00eb t%u00eb shkencave: matematika, astronomia, mjek%u00ebsia etj. Astronom%u00ebt grek%u00eb p%u00ebrpunuan idet%u00eb p%u00ebr form%u00ebn sferike t%u00eb Tok%u00ebs dhe t%u00eb yjeve, p%u00ebr eklipset e Diellit etj. Hipokrati, i njohur edhe si %u201cbabai i mjek%u00ebsis%u00eb%u201d, e shnd%u00ebrroi mjek%u00ebsin%u00eb n%u00eb shkenc%u00eb. Artet figurative, piktura e skulptura kan%u00eb lul%u00ebzuar ve%u00e7an%u00ebrisht n%u00eb shekujt V-IV p.e.s. Piktori m%u00eb i madh i k%u00ebsaj periudhe ka qen%u00eb Polignoti. Nd%u00ebrsa tre skulptor%u00ebt gjenial%u00eb, Mironi, Fidia dhe Polikteti arrit%u00ebn p%u00ebrsosm%u00ebrin%u00eb e artit klasik n%u00eb k%u00ebt%u00eb fush%u00eb. N%u00eb Greqi, sidomos n%u00eb Athin%u00eb, u zhvillua shum%u00eb edhe arkitektura. Vepra m%u00eb e mrekullueshme arkitektonike ishte Akropoli i Athin%u00ebs. Zhvillimi i kultur%u00ebs n%u00eb Rom%u00ebn AntikeN%u00eb zhvillimin e kultur%u00ebs romake dallohen dy faza: ajo republikane dhe faza perandorake.N%u00eb periudh%u00ebn e republik%u00ebs vihet re ndikimi shum%u00eb i fuqish%u00ebm i kultur%u00ebs greke, zhvillimi modest i let%u00ebrsis%u00eb, zhvillimi i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm i oratoris%u00eb, filozofis%u00eb dhe historiografis%u00eb, si dhe organizimi i shfaqjeve, loj%u00ebrave e cirkut. P%u00ebrfaq%u00ebsuesi m%u00eb i shk%u00eblqyer i oratoris%u00eb ka qen%u00eb Ciceroni, nd%u00ebrsa n%u00eb fush%u00ebn e filozofis%u00eb spikati Lukreci. N%u00eb periudh%u00ebn e perandoris%u00eb, kultura mori zhvillim m%u00eb t%u00eb madh. Romak%u00ebt nxor%u00ebn nga gjiri i tyre shkrimtar%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj si Pub%u00ebl Virgjilin, autorin e kryevepr%u00ebs poetike %u201cEneida%u201d. Roma p%u00ebrvet%u00ebsoi elemente greke, por krijoi edhe tradit%u00ebn e vet.PartenoniTempulli m%u00eb i vjet%u00ebr i Akropolit (n%u00eb Athin%u00eb, Greqi) daton n%u00eb shek. V p.e.s. U nd%u00ebrtua p%u00ebr nder t%u00eb Athinas%u00eb, mbrojt%u00ebse e qytetit dhe per%u00ebndesh%u00eb e guximit, e qytet%u00ebrimit, e drejt%u00ebsis%u00eb dhe e urt%u00ebsis%u00eb.3Fjalorkorife - (njeri shum%u00eb i shquar n%u00eb nj%u00eb fush%u00eb t%u00eb caktuar.stoiciz%u00ebm - (doktrin%u00eb filozofike. Tregon q%u00ebndres%u00eb para fatkeq%u00ebsive dhe v%u00ebshtir%u00ebsive t%u00eb jet%u00ebs.22